Een profiel voor de kieslijst PvdA Landsmeer 2006

Inleiding, de historie

Bij de verkiezingen voor de gemeenteraad in 2002 leed de afdeling Landsmeer van de PvdA een ongekend grote nederlaag. Nooit in de historie van de PvdA was na de verkiezingen het aantal beschikbare zetels zo klein. De fractie werd gehalveerd van 4 naar 2 zetels. Analyse van dit verlies binnen bestuur, fractie en ledenvergaderingen leverde een aantal oorzaken op.

-Het landelijke beeld voor de PvdA was overeenkomstig. Lijsttrekker Melkert vermocht onder kiezers vooral aversie op te roepen en wel op een punt dat juist tot inzet van de verkiezingsstrijd was gemaakt “de bestuurscultuur”. In een grondige analyse van Margreet de Boer cs. werden aanbevelingen gedaan om de partij onder de kaasstolp van de binnenwaarts gerichtte, als arrogant beleefde houding vandaan te halen. De gemeenteraadsverkiezingen worden, hoezeer men dit zou kunnen betreuren, voor een heel groot deel beïnvloed door het landelijke imago van politieke partijen. Een deel van het lokale verlies is hiermee te verklaren.

-Het lokale beeld werd vooral bepaald door de nadrukkelijke profilering van partij Gemeentebelangen. Binnen en ver buiten de politieke arena werd door deze partij ingebracht dat de lokale bestuurders eenzelfde houding vertoonden als de landelijke politici. Arrogant, samenzwerend met project-ontwikkelaars, geen oog voor de noden en wensen van de bevolking. De landelijke trend werd onverkort op de lokale situatie van toepassing verklaard.
Uit de uitslagen van beide verkiezingen, landelijk en gemeentelijk, moge blijken hoe succesvol deze strategie was. Gemeentebelangen won de verkiezingen glorieus, 6 van 15 beschikbare zetels. De LPF scoorde in onze gemeente zeer hoog. Landsmeer hoorde bij de 10 gemeentes met het hoogste percentage LPF-stemmers.

-Een maatgevende zaak in de lokale verkiezingen bleek de ontwikkeling van het Breekproject te zijn. Met een dringend appel op het dorpskarakter werd door GB het voorliggende plan voor dit bouwproject bestreden. De (PvdA-)wethouder annex lijsttrekker ondervond in de media, viahandtekeningenlijsten, ludieke acties en helaas ook met roddel en intimidatie veel weerstand op dit project. Te hoog, te weinig voor de Landsmeerder, bedreigend voor natuur en recreatie.

De gevolgen

De verkiezingsuitslag was zeer pijnlijk, maar wel duidelijk. De Landsmeerse bevolking was kennelijk van oordeel dat er geen aanleiding was voor voortgezet vertrouwen in dit college.
De lijsttrekker, Martin Smid, besloot na ampel beraad met een select gezelschap bestuurders en leden om zich terug te trekken. Een tweede gekozen lid, Mária van Onna, verbond haar lot aan deze optie en stapte ook op. Gevolg was dat de fractie van de PvdA nu bestond uit de opvolgende leden Hans Brosse en JéPé Osnabrug. In onderling besluit tussen beiden werd Hans Brosse aangewezen als fractie-voorzitter. Terecht verzocht de uitgedunde fractie vervolgens om ondersteuning bij het vele fractie-werk. De steunfractie werd samengesteld uit kieslijstkandidaten, t.w. Mark-Jan Prins, Ileen Purperhart, Mária van Onna, Ron Heerings en Joop ’t Hoen. Door het overlijden van Jos Velthuis, het vertrek van Margriet Storms en nadien door het terugtrekken om persoonlijke redenen van Ron Heerings en Ileen Purperhart bleef vervolgens de fractie-ondersteuning beperkt tot 3 actieve leden te weten Mark-Jan Prins, Joop ’t Hoen en Maria van Onna. Fractie, bestuur en leden wensten de verkiezingsuitslag zeer ernstig te nemen. De conclusie dat de kiezer afstand had genomen, moest dan ook leiden tot het voornemen om deze afstand weer te verkleinen. Een en ander hield dan wel in dat de gehele afdeling zich diende te herbezinnen op haar uitgangspunten, de communicatie met de burger en haar visie voor de langere termijn. De fractie zette in op een lijn die t.a.v. de grote verkiezingswinnaar, GB, te omschrijven is als “kritisch, maar positief”. Het bestuur stelde zich tot taak om een lange-termijn visie te ontwikkelen.

De ontwikkelingen

Een college van GB, Groen-Links met gedoogsteun van VIP werd gevormd. Het college was geen lang leven beschoren. Door onderling wantrouwen, gebrekkige bestuurservaring en ondoordachte financiële keuzes sneuvelde het snel. Er ontstond een aanzienlijke impasse, waarbij zelfs een zware bemiddelaar van buiten moest worden aangetrokken om enige nieuwe bestuurlijke slagvaardigheid te genereren. De fractie koos vervolgens voor een zakencollege en steunde dit. Inmiddels is dit zakencollege al weer een wethouder kwijt. Over het algemeen wordt de politieke situatie in Landsmeer nog steeds beleefd als moeizaam, gespannen. De grootste partij lijkt zich nog immer de kunst van het (politieke) compromis niet eigen gemaakt te hebben. De fractie heeft, blijkens een tussentijdse evaluatie, moeite om zich in dit politiek “geweld” voor de burger zichtbaar te maken en houden. Getalsmatig klein, dus van weinig invloed, en in haar handelen voorzichtig en conflictvermijdend, hetgeen voor de media onaantrekkelijk lijkt. Het bestuur gaf de lijn naar een lange termijnvisie vorm door themavergaderingen, die niet onmiddellijk de actualiteit hoefden te raken. Welstandsnota, dorpskarakter, structuurvisie Landsmeer over 20 jaar, toekomstig bouwen in Landsmeer, Handhaving en Brede School leidden, op deze wijze behandeld, inderdaad wel tot een zich positief ontwikkelende lange termijnvisie. Waar deze visie soms toch raakte aan de politieke actualiteit (Breekproject, sportvelden) was echter te spreken van een ongemakkelijke botsing. Ook is het vooralsnog de vraag of de Landsmeerse burger zich inmiddels wél met deze visie in ontwikkeling kan vereenzelvigen.

De verwachtingen en de kansen

Het is november 2004. De landelijke peilingen voor de PvdA spreken van 59 zetels! Onze regering worstelt met draagvlak voor de maatregelen die allen solidariteit aantasten.De bevolking laat middels een imposante demonstratie weten dat de grenzen van individualisering, privatisering en eigen verantwoordelijkheid in zicht komen De LPF is versplinterd tot een clubje ruziezoekers. Gemeenten krijgen een aanzienlijke bezuinigingslast opgelegd. De lokale grootheid, GB, roept harder en ongenuanceerder dat het allemaal de schuld is van bestuurders. De geloofwaardigheid neemt af. Er zijn kennelijk meer factoren dan slootjes en doorzichten die het dorpskarakter bepalen én besturen is nog een hele kunst. Daar liggen onze kansen. In 2006 zijn er weer gemeenteraadsverkiezingen. Wij kunnen het dorp in met een heldere en kennelijk weer aansprekende visie! In de lijn van deze ontwikkelingen mag ingezet worden op een toekomstige raadsfractie die bestaat uit 4 personen.

De mogelijkheden benutten

Als de PvdA inderdaad nu weer in grote mate het bevinden van de bevolking weet te vertegenwoordigen, dan is het zaak dit ook in Landsmeer stem te geven. In aanvulling op de activiteiten van fractie en bestuur verdient het aanbeveling om hierop verdere ondersteuning te bieden. Dit leidt tot de gevolgtrekking dat we ons moeten inspannen om al in een heel vroeg stadium met een operationele kandidatenlijst te komen. De beoogd lijsttrekker en de opvolgende kandidaten kunnen zich dan al in een vroeg stadium op hun toekomstige taken profileren. De vraag is vervolgens wat deze taken dan moeten zijn en welke kwaliteiten er gevraagd worden:

De fractievoorzitter/lijsttrekker
De belangrijkste positie op de kandidatenlijst, die van (beoogd) fractievoorzitter wordt over het algemeen zwaar opgetuigd met kwaliteiten. Het vermogen om mensen te binden, sociale vaardigheid, leidinggevende kwaliteiten, teamwerker, charisma, lokaal netwerker, etc. Daarnaast moet hij of zij ook nog eens géén wethouder willen worden, de fractie zodanig leiden dat ze niet op de stoel van de wethouder gaat zitten én het juiste midden weten te vinden bij het dragen van eigen verantwoordelijkheden tegenover bestuur en ledenvergadering. Voorwaar geen kleine klus. Daarbovenop plaatsen we dan onze lokale wensen. De fractievoorzitter moet makkelijk kontakt kunnen onderhouden met de media, hij/zij is het (aantrekkelijke) visitekaartje. De fractievoorzitter is natuurlijk niet besmet door het geruzie van (of met) GB. De fractievoorzitter draagt de lokale visie van harte uit, d.w.z. is voorstander van een versterkt dorpscentrum, samengaan van voorzieningen, gerichte handhaving, brede-schoolinitiatieven, maximale sociale woningbouw, etc. De fractievoorzitter weet tenslotte ook nog het evenwicht te vinden tussen de bestuurlijke taak (in de raad) en de vertegenwoordiging van het volk, i.c. de belanghebbende Landsmeerders.

De vraag dringt zich op of een dergelijke veelheid van kwaliteiten wel in één persoon terug te vinden is. De kandidaatstellingscommissie wordt hier op voorhand al voor een lastig probleem gesteld. Er zal op de in te brengen kandidaat altijd veel af te dingen zijn. De kandidaatstellingscommissie zal dan ook in haar zoektocht een aantal prioriteiten moeten stellen. Als belangrijkste prioriteit, te ontlenen aan de vorige verkiezingsuitslag, staat:

De kiezer stelt niet allereerst belang in bestuurlijke kwaliteiten! De kiezer wenst geen afstand. Een fractievoorzitter met de ambitie om wethouder (of straks ook burgemeester?!) te worden is een slechte kandidaat. De fractievoorzitter is een herkenbaar visitekaartje. Op dat kaartje staat samenwerking, herkenbaarheid en aanspreekbaarheid, solidariteit, bescherming van zwakkeren, redelijke verdeling van (schaarse) middelen, veiligheid door handhaving, geaccepteerd draagvlak in het dorp.

De fractieleden
De fractie is een team. Fractieleden zijn dus uitstekend in staat om samen te werken en taken te verdelen. De fractie als geheel heeft twee functies, zij vertegenwoordigt de bevolking en zij bewaakt/adviseert over het handelen van het bestuur van de gemeente. Vertegenwoordiging betekent als vanzelfsprekend dat het fractielid heel goed weet wat er onder de bevolking leeft. Die kennis, dat inzicht heeft het fraktielid opgebouwd door een groot aantal kontakten met afzonderlijke burgers en binnen maatschappelijke organisaties, verenigingen, instellingen en media.

Maar ook enkele technische kwaliteiten worden gevraagd. Wie geen begroting kan lezen maakt in de raad verkeerde keuzes. Wie de details van een verordening niet op de gevolgen kan beoordelen laat een kans op invloed lopen, wie de mogelijkheden en beperkingen van een gemeentelijk apparaat of intergemeentelijke instellingen niet kent spreekt over illusies in plaats van idealen. Het fractielid hoeft niet op alle terreinen evenveel deskundigheid in te brengen, maar hij of zij moet dan ook geen moeite hebben om ambtelijke ondersteuning te vragen, toelichting te zoeken binnen en buiten de fractie. Een goede taakverdeling binnen de fractie is essentieël. Bij de samenstelling van de fractie verdient het aanbeveling om in te zetten op diversiteit. Kennis en inzicht op deelgebieden als huisvesting, milieu, landschap, onderwijs, zorg- en dienstverlening, werk- en bijstand strekken tot aanbeveling

Vrouw en man
Hoewel de discussie over evenredige vertegenwoordiging van beide sexen niet meer dagelijks in onze partij wordt gevoerd, is daaraan beslist niet te ontlenen dat wij het streven naar evenredige vertegenwoordiging loslaten. De kiescommissie wordt dan ook van harte aanbevolen om in te zetten op evenredige vertegenwoordiging. Bij de eerste vier kandidaten dienen zich dus simpelweg 2 vrouwen te bevinden.

Lid en geen lid
Het lidmaatschap van de PvdA is een harde voorwaarde voor plaatsing op de kieslijst. Maar dit wil beslist niet zeggen dat de kiescommissie gehouden is om nu reeds exclusief te zoeken onder de ingeschreven Landsmeerse leden, thans 78 in getal. De commissie mag integendeel al haar overtuigingskracht, charmes en idealen inzetten om niet-leden tot de overtuiging te brengen dat zij uitstekende kandidaten zouden kunnen zijn en daarbij een lidmaatschap in overweging geven! Het is goed voorstelbaar dat de kiescommissie, bijvoorbeeld bij het ontbreken van een kandidaat met voldoende inzicht in (gemeente-)financieén, aktief op zoek gaat naar niet-leden die wel over deze kwalieiten beschikken en daarbij onze visie onderschrijven.

Jong en oud
Het ledenbestand van de Landsmeerse PvdA is grijs. Er zijn relatief veel ouderen. De jongere leden hebben vooralsnog geen aktieve rol gekregen of genomen. De kiescommissie wordt aanbevolen om juist jongere leden te peilen naar hun belangstelling en bekwaamheid voor een toekomstige rol in onze afdeling. En overigens is stijgende leeftijd in beginsel géén tegenargument voor plaatsing op de kieslijst.

De toekomstige steunfractie
Een van de gevolgen van de verkiezingsnederlaag was de onevenwichtige samenstelling van de kieslijst. Dit gevolg werd nog aanzienlijk versterkt door mutaties. Verhuizingen, overlijden, persoonlijke redenen en de plotselinge onmogelijkheid voor een kandidaat om in de raad zitting te nemen (kieswet!) leiden er vervolgens toe dat de samenstelling van de fractie en de steunfractie niet meer was te voegen naar concrete doelstellingen en wensen. De kiescommissie krijgt derhalve ten behoeve van de samenstelling van de toekomstige kieslijst een aantal nadrukkelijke aanbevelingen mee, allen gericht op continuïteit, vervangbaarheid en opvolging:

-Geef in uw aanbevelingen en argumenten aan waarom en op welke onderdelen u een kandidaat geschikt acht voor een raadszetel, fractielidmaatschap

-Geef in uw aanbevelingen aan waarom en op welke onderdelen u een kandidaat geschikt acht voor opleiding, commissietaken en/of opvolging, steunfractielidmaatschap.

-Ondervraag alle kandidaten niet alleen op de visie en de ambities maar ook op hun praktische vooruitzichten. Voorgenomen verhuizingen, andere arbeid, gezinsvorming, gezondheidsproblemen, etc. kunnen van grote invloed zijn op de toekomstige inzetbaarheid van de kandidaat.

De kiescommissie

De kiescommissie is samengesteld uit minimaal 3 en maximaal 5 leden. De kiescommissie handelt in opdracht van het bestuur, maar behoudens de randvoorwaarden geschetst in dit profiel is de commissie onafhankelijk. Leden van de kiescommissie kunnen niet op de kieslijst worden geplaatst. Desamenstelling van de kiescommissie is ter beoordeling aan de ledenvergadering. De kiescommissie brengt van haar werkzaamheden verslag uit aan het bestuur. Het bestuur heeft inzake de op te stellen kieslijst adviesbevoegdheid. Het bestuur is gehouden om de voorgestelde kandidaten te toetsen aan de formele/wettelijke criteria. Het bestuur legt de kieslijst, conform het huishoudelijk reglement, ter stemming voor aan de ledenvergadering. Na stemming is de kiescommissie van haar verplichtingen ontheven. De kiescommissie start haar werkzaamheden op 18 november 2004 en rondt haar werkzaamheden af in juni 2005. De kiescommissie heeft de beschikking over de landelijke, algemene, aanbevelingen inzake het opstellen van kieslijsten. De kiescommissie beschikt over een door haar geaccordeerd datumschema voor te ondernemen activiteiten.

Aldus vastgesteld in de ledenvergadering november 2004. Tegelijk met de samenvatting:”kort profiel”.